Corona en de bestrijding van pest epidemieën in de Gouden Eeuw

Corona virus : hoe werd in de Gouden Eeuw de pest (succesvol) bestreden?

In de Oudheid en de Middeleeuwen dacht men dat pest werd veroorzaakt door kometen en hemellichamen die de lucht bezoedelden. Men probeerde lucht en bodem te zuiveren en bad tot God. In de veertiende eeuw kwam men op de gedachte dat pest werd veroorzaakt door een smetstof die van mens op mens werd overgebracht.

De besturen van Italiaanse stadstaten waren de eersten die hiertegen gerichte maatregelen namen: cordons en quarantaines. De Staten-Generaal en de gewestelijke besturen in de Republiek keken bij pestepidemieën lang weg en probeerden uitbraken te verzwijgen. Pas vanaf 1665 ging men geleidelijk over op een centrale, primair-preventief gerichte aanpak.

Het gevoerde beleid was hard, sober en zuinig, maar effectief.

Anders dan in andere Europese landen hebben zich in de Republiek geen pestepidemieën meer voorgedaan.

Op basis van archiefonderzoek laat A.H.M. Kerkhoff zien, dat politieke en economische overwegingen hierbij veel invloedrijker waren dan medisch-theoretische inzichten:

  • 'Juist nu de wereld in de ban is van het nieuwe corona virus is het jammer dat van dit boeiende, oerdegelijk gedocumenteerde boek geen "light version" bestaat.' Ignace Schretlen in: Medisch Contact 11 (2020), p. 26; '[...] Per imperatief plakkaat' is om allerlei redenen de moeite van het lezen waard. Allereerst is het een actueel boek. [...]. Kerkhoff is voorzichtig met het trekken van conclusies. Hij laat liever de feiten spreken en is zich er van bewust dat bronnen op meer dan één manier kunnen worden uitgelegd. [...]. Kerkhoff toont aan, dat het pestbeleid in de Zuidelijke Nederlanden, het huidige België, effectiever was.' Willem Bouman in: Nederlands Dagblad 28 februari 2020, Gulliver, p. 15.
  • Zie ook: interview in de Telegraaf van 28 maart 2020; interview in de Volkskrant van 25 februari 2020; interview in Reformatorisch Dagblad van 24 januari 2020, p. 2.

Per imperatief plakkaat

Overheid en pestbestrijding in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Auteur: A.H.M. Kerkhoff